იმისათვის რომ შეიქმნას სამომხმარებლო ბრენდი საჭიროა გვქონდეს პროდუქტი რომლის პოზიციონირება უნდა მოხდეს სამიზნე აუდიტორიის მიმართ.
პოლიტიკურ არენაზე პროდუქტი არის პარტია და მისი ხალხი, ხოლო სამიზნე ჯგუფი არის ამ პარტიის ფაქტიური და პოტენციური ელექტორატი.
მარკეტინგის ხაზით მთავარი განმასხვავებელი პოლიტიკასა და ბიზნეს ბაზარს შორის შემდეგში მდგომარეობს – კორპორაციულ ბაზარზე არსებობს ნიშეს მცნება, რომელიც არის დიდი კორპორაციების მიერ შეუვსებელი მცირე სეგმენტი, რომელიც მცირე კორპორაციებისათვისაც საინტერესოდ გამოიყურება. პოლიტიკაში ნიშე მარკეტინგის მცნება არ არსებობს და შესაბამისად არც ნიშე ბრენდინგია გამართლებული.
აშშ-ში ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში 2009 წელს პროფესორების ლავერისა და სილპერჰოდის გამოქვეყნებულ სტატიაში “პოლიტიკური პარტიის დაბადება და სიკვდილი” (“The Birth and Death of Political Parties” – by LIchael Laver and Michael Silperhood) გამოთქმულია აზრი, “უმეტესობა ხალხისა პოლიტიკაზე საუბრის დროს სწრაფად ან მოგვიანებით გადადიან იმაზე თუ როგორია “პოზიცია” პოლიტიკის აქტიორებისა, შესაბამისად ძნელია გვქონდეს რეალური დისკუსია პოლიტიკის შესახებ თუ არ მოვიხსენიებთ თუ სად დგანან მთავარი აქტიორები და მნიშვნელოვან საკითხებზე რა აზრისა არიან ისინი”.
შესაბამისად ისევ წინა პლანზე მოდის პოლიტიკური პარტიების ბრენდინგისა და მისი სწორად პოზიციონირების საკითხი.
პოლიტიკური გამარჯვებისათვის საჭიროა ძალიან ძლიერი ბრენდის შექმნა. პოლიტიკური მარკეტინგის ერთ-ერთი სპეციალისტის ლავერის აზრით “პოლიტიკური ბრენდის შექმნა მრავალი მიზეზის გამო გაცილებით უფრო ძნელია ვიდრე სამომხმარებლო ბრენდისა”.
რა არის ბრენდინგის სირთულე პოლიტიკურ მარკეტინგში?

სირთულეები პოლიტიკურ ბრენდინგში შემდეგია:

1. ყველა პოლიტიკური პარტიის შეგნით მინიმუმ 2 პოლიტიკური ბრენდი არსებობს: ა) თავად პარტია როგორც ბრენდი და ბ) პოლიტიკური მოღვაწე როგორც ბრენდი. საქართველოს პოლიტიკური პარტიების მაგალითზე შესაძლოა ერთ პარტიაში მინიმუმ 7-დან 10-დე პოლიტიკური ბრენდი ან ბრენდინგის სტატუსზე პრეტენზიის მქონე სუბიექტი გვყავდეს. ამგვარი სუბიექტები ძალაც არის პარტიისათვის მაგრამ ამავე დროს ეს ძალა გარკვეულ პერიოდში უძლურებად იქცევა, თუ ლიდერები საკუთარი ამბიციით გაღვივებულნი და გახელებულნი, პოლიტიკურ პარტიებს ტოვებენ და ახალ პოლიტიკურ მოძრაობებს დააფუძნებენ.
2. ასევე მნიშვნელოვანია პოლიტიკური ბრენდინგისათვის დაპირებების შესრულება რაც ყველაზე მძიმე ვალია პოლიტიკური პარტიისათვის. შესაბამისად დაპირებებს გაქცეული პოლიტიკური ძალა პოლიტიკურ ბრენდად ვერ ჩამოყალიბდედა.
3. პოლიტიკური პარტია და შესაბამისად მისი ბრენდი უნდა შეიქმნას და განვითარდეს ევოლუციურად და არა რევოლუციურად.
4. პოლიტიკურმა პარტიამ უნდა იქიონიოს დიდი ნდობა, დიფერენცირება სხვა პარტიებისაგან და ასევე დიდი რეზონანსი მისი ყოველი ქმედებისა.
5. პოლიტიკურ პარტიას უნდა ჰქონდეს სეროზული წონა პარლამენტში და შესაბამისად ჩართული იყოს კანონშემოქმედებით საქმიანობაში, გამოუშვას ბიულეტენები, გაზეთი, წიგნები პარტიის პოლიტიკის პოპულარიზაციისათვის, იყოს ადვილად გასაგები და ხელმისაწვდომი ყველა მსურველიოსათვის;
6. პარტიის ხედვა მის ბრენდად ჩამოყალიბებაში სერიოზულ როლს თამაშობს. თუ პარტია “პოლიტიკური ქარის” მიმართულებით ტრიალდება მაშინ იგი ყოველგვარ სერიოზულობას დაკარგავს.
7. პოლიტიკური პარტიისთვის მნიშვნელოვანია მისი ლიდერის, საუბრის ქცევის სტილი და ლოგიკა. Aასევე მნიშვნელოვანია რომ ლიდერი და პარტია ყოველთვის აპელირებას ახდენდნენ მაჟორიტარულ ჯგუფებზე, რაც მათ მართვის საშუალებას მიანიჭებს.
8. პოლიტიკური პარტია უნდა ეცადოს იყოს გამჭვირვალე, რაც იმას ნიშნავს რომ ხშირად დაისწროს დაინტერესებული არაპარტიული ადამიანები თავიანთ შეკრებებზე;
9. პოლიტიკური ბრენდი უნდა იყოს ინიციატივიანი. Mმისი ინიციატივების ობიექტი უნდა იყოს მრავალმხრივი, დაწყევული სამრთალითა, სოციალური დაცვით, ჯანმრთელობით და ეკონომიკური განვითარებით, დამთავრებული ხელოვნებით და ადამიანების ბედნიერებით.

განვიხილოთ პოლიტკური ბრენდების ბრძოლა აშშ-ში. შეიძლება თამამად ითქვას, რომ ბარაკ ობამასა და მაკკეინის პაექტრობა მათი ბრენდების ბრძოლა იყო.
ა) ჰილარი კლინტონის მოწოდება (სლოგანი) გახლდათ – “ძალა და გამოცდილება რეალური ცვლილების განსახორციელებლად”. მართლაც ქვეყანას დიდი ცვლილება სჭირდებოდა ჯორჯ ბუშის მმართველობის შემდეგ და ამიტომაც სიტყვა “ცვლილება”, ბევრს სასიამოვნოდ ჩაესმა;
ბ) მაკკეინის მოწოდება – strait talk express, ანუ პირდაპირი, უშუალო საუბარი, ჯარისკაცულ მოწოდებას წააგავდა. ამგვარად ესუბრებიან ომგამოვლილი ვეტერანები ახალგაზრდა ჯარისკაცებს, ან ოფიცრები თავიანთ ხელქვეითებს.
გ) ობამამ – ჰილარი კლინტონისაგან დიფერენცირების და ასევე მისი პირადი შარმის კიდევ უფრო კარგად გამოყენების მიზნით პოლიტიკურ ბაზარზე სულ ახალი მოწოდება შემოიტანა – “ცვლილება რომელიც ჩვენ შეიძლება გვწამდეს”, საინტერესოდ ჟღერდა, ობამა იყენებდა რა სიტყვას “ცვლილება”, ამავე დროს საკუთარ სუფთა, გაუსვრელ წარსულს წამოსწევდა წინ. მართლაც ვისი შეიძლება გვჯეროდეს? რა თქმა უნდა გაუსვრელი და ახალი კაცის. ობამამ ასევე კიდევ ერთი მოწოდება გამოიყენა საპრეაზიდენტო არჩევნების დროს – Yes We Cann, დიახ ჩვენ შეგვიძლია.

კახაბერ ჯაყელი
ფულბრაიტისა და დაადის პროფესორი
პოლიტიკური მარკეტოლოგი